|
ZONDAG 26 SEPTEMBER 2010 : ACADEMISCHE
ZITTING 150 JAAR HEILIGE FAMILIE
De tekst van de toespraak die schepen
Lieve Van Daele heeft gehouden op de
academische zitting t.g.v. het 150-jarig
bestaan van de H. Familie in
Sint-Niklaas.
Geachte genodigden
Geachte zusters Jozefienen,
Geachte leden en oud-leden van de
directie en de inrichtende macht,
Beste medewerkers en oud-medewerkers en
vele vrienden van de H. Familie,
Dames en heren,
Officieel sta ik hier als schepen van
onderwijs van Sint-Niklaas, een stad die
met haar 27 basisscholen en 17
secundaire scholen, met haar Hoge School
een scholenstad
bij uitstek is.
Een stad waar 20 000 leerlingen
dagelijks vorming genieten, ruim 8000
van buiten deze stad.
Een stad waar honderden leerkrachten,
opvoedend en ondersteunend personeel,
directies en inrichtende machten zich
dag na dag inzetten voor de vorming van
jonge mensen.
Een onderwijsstad die al enkele jaren in
feeststemming is (je moet maar geluk
hebben als schepen van onderwijs…).
In het schooljaar 2006-2007 vierden
zowel de Broederscholen als Sint-Carolus
hun 150ste verjaardag.
Het schooljaar erna werden de flessen
ontkurkt voor 200 jaar
Sint-Jozef-Klein-Seminarie en 125 jaar
GO! in Sint-Niklaas. En ook de
stedelijke academie voor muziek, woord
en dans vierde in 2007-2008 haar
125-jarig bestaan met uiteenlopende
activiteiten.
In 2009 was VTS in feeststemming.
Bij elk van deze feestelijke
gelegenheden mocht ik even het woord
nemen over het belang van onderwijs in
deze stad en over de rol van het
flankerend onderwijsbeleid van de stad .
Een onderwijsbeleid dat met de inbreng
van Vlaamse en stedelijke middelen wil
bijdragen tot gelijke onderwijskansen
voor ieder kind en iedere jongere .
Toen ik me gisteren aan de Pc zette om
daarover één en ander op papier te
zetten, wilde het me niet te best
lukken.
En dat was de schuld – schrik niet- van
Willy Goossens.
Ik verklaar me nader. In augustus 1988,
22 jaar geleden - ik moest zelf even
slikken toen ik het uitrekende - stapte
ik als pas afgestudeerde,op zoek naar
werk ,voor het eerst de H.Familie
binnen. Ik kwam terecht in het bureau
van toenmalig directeur Willy Goossens.
Het was de tijd dat roken , vooral van
sigaren, een teken was van standing en
klasse . De collega’s die vandaag op
straat of in het bushokje staan te
roken, kunnen er alleen nog nostalgisch
aan terugdenken.
Tijdens een kort, maar krachtig gesprek
kreeg ik te horen dat ik op 1 september
kon beginnen en “dat hij hoge
verwachtingen van mij had “ Ik stond na
enkele minuten, tevreden, maar ook
uitgedaagd voor die voor mij nog vreemde
school.
“Ik verwacht veel van u”: het waren de
woorden van een pedagoog die het beste
in mensen kon wakker maken.
Het zijn de woorden die me gisteren
enigszins verlamden: hoge verwachtingen,
zou hij die ook hebben over deze
toespraak die officieel moet gaan over
onderwijs in de stad.
Ik neem het risico niet. Ik verander van
onderwerp: niet onderwijs in de stad,
een materie waar ik de laatste 4 jaar
vanuit de politiek mee bezig ben, neen
ik neem een thema dat mij vertrouwder
is: onderwijs in de H. Familie.
Dat maakt al 22 jaar deel uit van mijn
leven, als leerkracht, als collega , als
mama nu van opgroeiende kinderen die
in deze school, van kleuterschool, over
basisschool tot secundair schrijven aan
gelukkige kind- en jeugdjaren.
het verhaal van de H. Familie en kansen
voor jonge mensen begon 150 jaar
geleden toen de zusters Jozefienen, in
1860 - in de Hofstraat jawel - een
kostschool startten met 20 leerlingen,
die onderwijs, voeding en onderdak
kregen.
De 20 meisjes van toen zouden zich
waarschijnlijk de ogen uitgewreven
hebben bij het spektakel dat zich vorige
week voltrok in de schoolbuurt.
520 kinderen, jongens en meisjes uit de
kleuter en de lagere school, allen in
een feestelijke blauwe T-shirt gehuld,
omarmden de schoolgebouwen in de
Hofstraat, Casinostraat, Van
Britsomstraat en Boonhemstraat. De
lengte van het parcours is het zichtbare
bewijs dat de verschillende generaties
zusters Jozefienen niet alleen gezegend
waren met liefde voor de Heer en
Sint-Jozef, maar ook met een stevige
baksteen in de maag.
De uitbreiding en de omvang van de school,
de diversiteit van de 1241 leerlingen ,
het gemengde lerarenkorps, 129 man-en vrouwkrachten sterk,
de kloostertuin die recreatieplek werd,
het gebruik van multimedia, digiborden, smartschool …
het zou de eerste generatie met verstomming slaan.
En zo hoort het ook uiteraard, want
leven is groeien, evolueren,
onophoudelijk.
Maar ondanks 150 jaar groei en evolutie
zijn er constanten in het verhaal van de
H. Familie: de zorg om kwaliteitsvol
onderwijs in een familiale sfeer, de
bekommernis om iedereen kansen te geven
en tegelijk uit te dagen het beste van
zich zelf te geven, de roep om
verantwoordelijkheid te nemen en dat
alles vanuit een open, christelijke
inspiratie. Het is de rode draad
doorheen 150 jaar opvoeding en vorming
die elke generatie op haar eigen wijze
vertaalde en gestalte gaf.
En dat dit niet zo maar dure woorden
zijn, maar integendeel levende realiteit
zullen hele generaties oud-leerlingen en
hun ouders graag en met verve
onderschrijven. De stukjes beeldmontage
die we hier levensgroot zien spreken
overigens boekdelen.
De rode draad doorheen 150 jaar
onderwijs in de H.Familie is trouwens
ook de rode draad doorheen dit
jubileumjaar. Creativiteit, inzet en
betrokkenheid van leerlingen, van
ouders, van leerkrachten en directie
staan ook centraal in een indrukwekkend,
sterk cultureel programma: een
historische tentoonstelling en een
unieke fototentoonstelling,
avondwandelingen met tableaux-vivants
in november, de Sneeuwkoningin, een
musical op tekst van directeur Frank Van
Mossevelde in februari, een
slothappening op de markt in mei…
Elk talent komt aan bod: het tekent deze
school ten voeten uit.
Het toont dat een 150 jarige jong van
geest kan zijn, bruisend van leven en
enthousiasme, en geef toe wat werkt meer
aanstekelijk…
Beste zusters, directie en collega’s
vandaag, de officiële start van het
jubileumjaar, is een dag om fier te
zijn.
Fier op wat generaties Zusters,
directies, leerkrachten, medewerkers
samen gerealiseerd hebben. Fier op de
duizenden jongeren die hier gevormd
werden en die van hieruit hun weg gingen
en vonden. Jonge mensen die
verantwoordelijkheid namen in alle
sectoren van het maatschappelijk leven
in deze stad en regio en die later hun
kinderen opnieuw toevertrouwden aan deze
school.
Vandaag is ook een dag van
dankbaarheid.
Deze zaal is gevuld met bijzonder veel
leerkrachten en oud-leerkrachten. En we
zullen het zelf toegeven, voor iemand
anders het zegt: we zijn een ras apart:
vlot ter taal, maar betweterig, graag
het laatste woord en nog liever
vakantie.
Maar bovenal, wie voor het onderwijs
kiest, doet dat met een groot hart voor
jonge mensen.
Opvoeden, onderwijzen, opleiden: het is
niet altijd de eenvoudigste job, dat
beseft iedereen die er in de praktijk
mee doende is ten volle.
Er is een gedegen vakkennis nodig
waarvoor je jezelf ook moet blijven
bekwamen. Er is vooral veel mensenkennis
nodig, feeling voor groepsdynamiek en
oog voor ieder individu met zijn eigen
achtergrond, talenten en frustraties.
Een grote dosis beroepsernst, maar
geregeld ook een even grote dosis
zelfrelativering.
Al die elementen, en nog veel meer,
maken deel uit van pedagogische
competentie. En die competentie is zo
belangrijk want onderwijs kan jongeren
doen groeien, maar ook doen
ineenkrimpen. Onderwijs kan een hefboom
zijn voor een goede of een betere
toekomst, maar ze kan ook bestaande
ongelijkheden bevestigen, onzekerheid of
frustratie bestendigen of versterken.
Samen met velen onder u ben ik de
inrichtende machten en de directies van
de H. Familie dankbaar dat we als
leerkrachten mochten en mogen lesgeven
in een school die deze opbouwende
houding aanmoedigt en uitstraalt.
Lesgeven en opvoeden: het heeft vaak
iets van zaaien en durven vertrouwen dat
het zaad zal ontkiemen, ook al merk je
dat zelden en zeker niet onmiddellijk.
De verwachtingen van de samenleving
tegenover onderwijs zijn hoog, de druk
is soms moeilijk in te schatten voor
wie er niet midden in staat.
Maar ook de rijkdom van het lesgeven is
groot: met jonge mensen mogen werken:
het is voortdurend uitgedaagd worden om
jong, dynamisch en creatief te blijven,
ongeacht je jaren. Het is wegwijzer
mogen zijn voor jongeren en soms iemands
leven blijvend tekenen.
Zo vaak hoor je mensen getuigen van die
ene inspirerende leerkracht, die ene
ontmoeting of dat ene woord dat hun
leven en hun toekomst richting gaf.
Lesgeven is een voorrecht: het voorrecht
om het leven van jonge mensen te mogen
raken:
”To
teach is to touch someone’s life”
:
Aan
ieder van u, die een stukje van 150
jaar geïnspireerd lesgeven en leven in
de H. Familie mee vorm gegeven heeft:
van harte proficiat in naam van het
stadsbestuur en van de velen uit onze
stad en regio die door jullie gevormd en
getekend zijn.
Mr Coupé ,senior, moet ik ondertussen al
zeggen : uw wijze woorden op één of
ander Toscaans terras indachtig : “meer
moet dat niet zijn”.
Laat ons straks samen, in goede
familiale traditie, het glas heffen op
de komende 150 jaar al dan niet gevuld
met een uniek Jozefieneken!
Lieve Van Daele
Schepen cultuur en onderwijs.
terug
naar de schoolwebsite
De Vlaamse Kinderrechtencommissaris Dhr.
Bruno Van Obbergen hield tijdens de
academische zitting voor ons 150-jarig
bestaan een gesmaakte toespraak. Je
vindt hier de tekst.
Geachte
aanwezigen,
Jubilarissen,
U allen die de basisschool en de
middelbare school van de Heilige Familie
Sint-Niklaas een warm hart toedragen,
Het is voor mij een genoegen om als
kinderrechtencommissaris met een grote
interesse en sympathie voor het
onderwijs vandaag te mogen deelnemen aan
deze feestelijke academische zitting
naar aanleiding van het 150 jarig
bestaan van de school. Het is vanuit
mijn interesse voor wat school zijn
vandaag betekent dat ik u kort iets wil
vertellen over de plaats en het belang
van kinderrechten in dit verhaal. Dat is
geen gemakkelijke opdracht. Ik hoop dan
ook u allen te kunnen enthousiasmeren
voor de boeiende combinatie die
kinderrechten en onderwijs is.
"Jij mag zijn zoals je bent
Om te worden wie je bent,
Maar nog niet kunt zijn
En je mag het worden op jouw manier
En in jouw tijd"
De mensen van de basisschool zullen dit
ongetwijfeld herkennen. Het staat op de
website van de school, onder het kopje
"Zorgzame school", en het geeft
onmiddellijk heel mooi aan waar
kinderrechten om draaien. Kinderen
balanceren voortdurend tussen 'zijn' en
'worden', tussen de mens die ze al zijn
en de mens die ze nog zullen worden.
Heel lang hebben we enkel naar kinderen
gekeken als wat ze nog moesten worden,
wat ze 'nog niet waren'. "Kinderen zijn
de toekomst" zei men dan, terwijl men
vergat te kijken en te luisteren naar
wat 'vandaag' voor elk kind betekent.
Het is zoals Toon Hermans in volgend
kort gedichtje aangeeft:
"Wat wil je worden,
Vroeg de juf,
't was in de derde klas,
Ik keek haar aan en wist het niet,
'k dacht dat ik al iets was"
Een zorgzame school waar "je mag zijn
zoals je bent om te worden wie je bent"
illustreert zo heel mooi het
uitgangspunt van het Internationale
Kinderrechtenverdrag. Kinderen hebben
omwille van hun vaak kwetsbare positie
het recht op bescherming en zorg
(protectie), maar kinderen hebben ook
het recht om gehoord te worden
(participatie). Kinderen en jongeren
zijn mensen en tegelijkertijd ook mensen
in wording. Naast het recht op gepaste
voorzieningen (provisie), vormen de drie
groepen rechten (provisie - protectie -
participatie) op deze manier de Tripple
P van het Kinderrechtenverdrag.
Meteen is hiermee de idee dat
kinderrechten alleen maar om kinderen
draaien doorprikt. Aandacht voor
kinderrechten betekent niet dat kinderen
en jongeren voortaan "baas" zouden zijn,
laat staan koning of keizer. Aandacht
voor kinderrechten betekent ook niet
ijveren voor een soort
onafhankelijkheids- of vrijheidsbeweging
van kinderen. Aandacht voor
kinderrechten betekent wel dat we
kinderen - alle kinderen - vanaf het
prilste begin erkennen als mens, als
mens met recht op een menswaardig
bestaan. Het is vanuit deze houding dat
wij vandaag tot elk kind staan. Veel
belangrijker dan de kwaliteiten van de
volwassene of de autonomie van het kind,
is dan ook wat er zich tussen kind en
volwassene afspeelt. Ik zag in de
actieplannen 2008-2011 van de middelbare
school H. Familie de aandacht voor
"verder werken aan een participatief
klimaat op school". Ik denk dat dit
bijzonder belangrijk is. Om participatie
waar te maken, zijn
participatiestructuren zoals de
leerlingenraad belangrijk. Maar voorbij
de structuren, zijn een participatief
klimaat en een participatiecultuur vaak
veel bepalender.
Dames en heren,
Ik ken weinig mensen die kinderrechten
niet belangrijk vinden. De meeste mensen
verbinden kinderrechten daarbij met de
situatie van kinderen uit
ontwikkelingslanden. Het gaat dan om
aandacht voor kindsoldaten, voor
kinderarbeid of kinderslavernij of om
een tekort aan water en voedsel. Deze
aandacht is ontzettend belangrijk, laat
dit duidelijk zijn. Maar kinderrechten
hebben ook in ons land een heel
belangrijke betekenis. Kinderrechten
zijn in ons land absoluut geen
luxeproduct.
Eén op zes van de kinderen en jongeren
in België leeft vandaag onder de
armoedegrens. Nog steeds worden deze
cijfers - de vijfde slechtste score van
Europa - vaak verklaard door de schuld
bij de ouders van deze kinderen te
situeren. Arme ouders zouden niet met
hun geld kunnen omgaan. Onderzoek toont
ons een andere realiteit. Verklaringen
van armoede moeten worden gezocht op
maatschappelijk niveau. Zo heeft 70% van
de gezinnen met schulden gewoon te
weinig middelen om in haar
basisbehoeften te voorzien en daarom
geen fout uitgavenpatroon. De school zal
deze ongelijkheid niet oplossen, maar
dit betekent niet dat ze geen
belangrijke rol te spelen heeft. Als we
elk kind recht willen doen, moeten we
ons bewust zijn van een aantal processen
die de kansen van grote groepen kinderen
en jongeren hypothekeren. Kansarme
kinderen worden vandaag bijvoorbeeld
veel vaker naar het buitengewoon
onderwijs doorverwezen dan andere
kinderen en dat is niet omdat deze
kinderen dom zouden zijn of een bepaalde
handicap hebben. De manier om deze
ongelijke selectie tegen te gaan is
blijven hoge verwachtingen stellen aan
alle leerlingen.
Hoge verwachtingen aan alle leerlingen
stellen en tegelijkertijd alle
leerlingen de tijd en ruimte geven om
hun weg te vinden, de school van vandaag
staat duidelijk voor geen evidente
opdracht. Ze geeft daarbij de tijdsgeest
ook niet echt mee. Jan Ligthart, een
belangrijk Nederlands pedagoog, schreef
in 1916 in zijn "Verzamelde opstellen"
al het volgende:
"En toch willen wij, dat het gauw gaat.
En daarom trekken wij met onze
ongeduldige vingers het plantje omhoog,
doch rukken daarmee de fijne
wortelvezels los, en 't plantje kwijnt.
Of we plaatsen het in een broeikas, en
het wordt wel spoedig groot, doch
ongeschikt voor den kouden grond.
Groeien gaat langzaam. En wie dit niet
gelooft, moet maar eens een paar uur bij
een plant gaan kijken. Dan zal hij zien,
dat hij niets ziet. En toch is de plant
in die paar uren gegroeid."
Het lijkt met ons geduld voor het
opgroeien van kinderen en jongeren
vandaag niet beter. Ouders en
leerkrachten worden opgejaagd, de schrik
zit er bij iedereen sterk in om toch
maar iets niet gezien te hebben. Het
maakt dat we steeds meer risicokinderen
hebben en kinderen op steeds vroegere
leeftijd willen afwegen tegenover wat
normaal is. Het kind als gesneden beeld,
waarmee we het kind vastleggen en
tekortdoen.
Dames en heren,
Toen Antonio Gaudi, de architect van de
indrukwekkende Sagrada Familia in
Barcelona, erop gewezen werd dat het
bouwen van de kathedraal wel eens heel
lang zou kunnen duren, antwoordde hij:
"Maak jullie geen zorgen, diegene voor
wie ik het bouw, heeft geen haast".
Gaudi begon eraan in 1882, jullie
Sagrada Familia project begon al in
1860. Net zoals de schoonheid van de
Sagrada Familia in het bouwen zelf ligt,
zit de kracht van een school in de
kansen die ze kinderen en jongeren geeft
om naar ongekende hoogten te groeien. Ik
wens de Heilige Familie, jullie school,
dit toe: dat ze, net zoals de voorbije
150 jaar, een plaats om te groeien mag
zijn. Niet overhaast, maar met
vertrouwen in de veerkracht van kinderen
en jongeren. Kortom, een tweede familie.
Bruno Vanobbergen
Kinderrechtencommissaris
September 2010
terug
naar de schoolwebsite
|
